Melkzuur
Informatie gecontroleerd en opgesteld in samenwerking met biochemicus Dr. Sarah Schunter uit München.
Waar gaan we het over hebben?
Kort en krachtig: melkzuur
- Benaming op lijst van cosmetische ingrediënten (INCI): Lactic Acid
- Effect: keratolytisch, hydraterend, ondersteunend voor huid
- Aanbevolen gebruik: vooral als onderdeel van peelings
- Huidtypes: geschikt voor alle huidtypes, maar vooral voor een droge en gevoelige huid
Melkzuur – de basisprincipes
Melkzuur is een van de bekendste vertegenwoordigers van alfahydroxyzuren (AHA). In eerste instantie klinkt het alsof het rechtstreeks uit een chemisch laboratorium komt. Melkzuur is echter een stof die van nature in het lichaam wordt geproduceerd in hoeveelheden tot 120 g per dag. Het gaat hierbij vooral om de bevoorrading van de spieren, het bloed en de organen − maar ook van de huid. In de huid zorgt melkzuur voor de juiste pH-waarde van de huidflora (pH 5-5,5). Dit is belangrijk om de beschermende zuurmantel intact te houden. Als die wordt verstoord, lijdt de huid daaronder: deze ziet er droog en niet soepel uit, reageert gevoelig en, last but not least, vormt een voedingsbodem voor bacteriën die er niet thuishoren. Dit laatste is vaak een oorzaak van een onzuivere huid, omdat puistjes en acne ook door dit soort bacteriën worden veroorzaakt.
Melkzuur is een van de natuurlijke vochtvasthoudende factoren in de huid. Als zodanig is melkzuur een vrij klein, vochtminnend molecuul. Dit betekent dat vocht actief wordt gebonden en dat er een zogenaamd hydraathulsel wordt gevormd. Dit is dan verantwoordelijk voor het hydraterende effect. Melkzuur is ook essentieel voor een intacte beschermende zuurmantel en een gezonde huidflora. Over het algemeen heeft het huidoppervlak daardoor een vrij zure pH-waarde. Dit creëert een omgeving waarin de huideigen bacteriën goed gedijen. Daarentegen remt deze omgeving de groei van bacteriën en micro-organismen die vreemd zijn voor de huid.
De hydraterende effecten en de positieve invloed op de fysiologische flora ontstaan zelfs bij lage concentraties. Hogere concentraties melkzuur hebben een keratolytisch effect. Dit betekent niets anders dan dat de verbindingen tussen hoorncellen in de bovenste laag van de huid worden losgemaakt. Dit wordt gebruikt in zogenaamde oppervlakkige chemische peelings, die de huid helpen zich sneller en vooral milder te ontdoen van onnodige huidcellen. De huid ziet er minder dof uit en verzorgende stoffen kunnen beter worden opgenomen. Dermatologisch onderzoek wijst erop dat melkzuurpeelings mogelijk ook de structuur en soepelheid van de huid kunnen verbeteren. Een van de redenen hiervoor is de stimulatie van collageenvorming.
Werkt melkzuur bij een onzuivere huid?
Melkzuur werkt zowel direct als indirect bij onzuiverheden. Het directe effect is gebaseerd op het feit dat melkzuur dode huidcellen kan verwijderen, die op hun beurt vaak de oorzaak zijn van ontstekingen en onzuiverheden. Voor een indirect effect zorgt melkzuur in verband met de stabilisatie van de beschermende zuurmantel. Als die intact is, dan is de fysiologische pH-waarde van de huid ook correct, waardoor de huideigen bacteriële flora kan gedijen. Deze vormt echter geen geschikte voedingsbodem voor huidvreemde bacteriën die puistjes veroorzaken, waardoor hun groei wordt afgeremd.
Is melkzuur ook geschikt voor een gevoelige huid?
Een voordeel is de verdraagbaarheid, zodat zelfs een gevoelige of ontstoken huid melkzuur meestal goed verdraagt. Aan de ene kant komt dit doordat melkzuur wordt herkend als lichaamseigen, aan de andere kant speelt ook de onderliggende structuur een rol. Het melkzuurmolecuul is bijvoorbeeld iets groter dan glycolzuur – ook een alfahydroxyzuur met peelend effect. Hierdoor dringt melkzuur relatief langzaam door in de huid, wat betekent dat het effect minder direct en met vertraging optreedt.
Melkzuur in huidverzorgingsproducten
Melkzuur zit in huidverzorgingsproducten als hulpstof om de juiste pH-waarde van de betreffende formule te creëren of als begeleidende hydraterende stof. Zelfs lage concentraties volstaan al hiervoor.
Veel interessanter is het gebruik van hogere melkzuurconcentraties. Terwijl concentraties van meer dan 10% alleen thuishoren in professionele handen (dermatologisch-cosmetische peelings), zijn concentraties tot 10% geschikt voor gebruik thuis. Het regelmatige en juiste gebruik van melkzuurpeelings is over het algemeen geschikt voor alle huidtypes, maar vooral voor een droge, onzuivere of gevoelige huid.
Typische peelingproducten met melkzuur kennen meestal een waterige tot emulsieachtige formule. Ze moeten een zure pH-waarde hebben, omdat dit de enige manier is om ervoor te zorgen dat er voldoende actief melkzuur is. Sommige mensen voelen de verleiding om chemische peelings te verdunnen, bijvoorbeeld om de verdraagzaamheid te verbeteren. Melkzuurpeelings mogen echter nooit worden verdund met water, toners, serums of andere producten, omdat dit de pH van de formule beïnvloedt en zo ook de effectiviteit van het melkzuur. Als de huid reageert en er ontstaan rode plekken of er treedt een branderig gevoel op na het aanbrengen, is dit geen teken dat de peeling werkt, maar dat deze in dit geval niet geschikt is voor de huid. Het is belangrijk om de conditie van je eigen huid te analyseren en een geschikte melkzuurconcentratie te vinden die wordt verdragen zonder dat de huid geïrriteerd raakt.
Hoe breng je een melkzuurpeeling aan?
Als je geen ervaring hebt met chemische peelings, is melkzuur een goed te verdragen 'beginnerszuur'. In het begin mag het product niet vaker dan één keer per week worden gebruikt, hoewel dit natuurlijk ook afhangt van de concentratie. Na verloop van tijd, en als de producten goed worden verdragen, kunnen de betreffende producten desgewenst vaker worden ingezet. Het aanbrengen van een melkzuurpeeling is heel eenvoudig en kun je het beste opnemen in je avondritueel. Doe de peeling nadat je jouw huid hebt gereinigd. Omdat peelingproducten met melkzuur vaak vloeibaar zijn, is het het makkelijkst om het product direct op je handen aan te brengen en het vervolgens meteen over je gezicht te verdelen. Ook al hoef je over het algemeen geen wachttijd in te plannen na het aanbrengen, toch is het een goed idee om de tijd te gebruiken om bijvoorbeeld je tanden te poetsen. Breng vervolgens een serum en moisturizer aan. Niet vergeten: als je chemische peelings gebruikt, moet je overdag zonnebrandcrème opdoen!
Over de auteur
Dr. Sarah Schunter, biochemicus
"Wie begrijpt hoe cosmetische bestanddelen te werk gaan, zet de eerste stap richting een effectieve huidverzorging", aldus biochemicus Dr. S. Schunter. Ze vindt het als gepromoveerd biochemicus leuk om chocola te maken van de vaak cryptische lijsten met bestanddelen van huidverzorgingsproducten: wat zit erin en hoe werkt het. Zij is ervan overtuigd: met deze kennis kun je voor elk huidtype en elke toestand van je huid de juiste verzorging bepalen.
Andere aspecten van huidverzorging:
Gecombineerde huid
Een gecombineerde huid is een vorm van een vette huid: de T-zone glanst, de overige zones kunnen een tekort aan vocht hebben. De juiste huidverzorging brengt de teint in balans.
Carnosine
Marula-olie
Bibliografie
Zakopoulou, Kontochristopoulos, Superficial chemical peels.
J Cosmet Dermatol. 2006 Sep;5(3):246-53.
Smith, W.P., Epidermal and dermal effects of topical lactic acid.
J Am Acad Dermatol 1996 Sep;35(3 Pt 1):388-91.