Vaseline
Vaseline is een van de oudste verzorgingsproducten in de moderne huidverzorgingsindustrie. Toch heeft dit ingrediënt de afgelopen jaren ook de nodige kritiek gekregen. Waarom vaseline – ook bekend als petrolatum of petroleum jelly – nog steeds een waardevolle plek verdient in je huidverzorgingsroutine, ontdek je hier.
Informatie gecontroleerd en opgesteld in samenwerking met biochemicus Dr. S. Schunter uit München.
Inhoud in één oogopslag
Kort en krachtig: vaseline
INCI-naam: petrolatum
Werking: verzorgend, vochtvasthoudend, beschermend
Aanbevolen gebruik: vooral in crèmes, lotions en lipverzorgingsproducten
Huidtypen: vooral geschikt voor zeer droge, geïrriteerde en barrièrestorende huid
Vaseline – de basis
Hoewel vaseline eigenlijk een merk- of handelsnaam is, is de correcte benaming voor dit ingrediënt petrolatum. Deze naam verwijst al naar de herkomst. Petrolatum (niet te verwarren met petroleum) is een mengsel van koolwaterstoffen afkomstig uit minerale olie. Dit mengsel bestaat uit een vloeibaar deel (70-90%) en een vast deel (10-30%).
Veel mensen denken nog steeds dat vaseline een afvalproduct is van de aardoliewinning en daardoor een mogelijk verontreinigde stof. In werkelijkheid ontstaat vaseline, of ruwe vaseline, weliswaar als bijproduct, maar deze ruwe vaseline wordt door meerdere zuiveringsprocessen omgezet in hoogwaardige vaseline voor gebruik in de farmacie en huidverzorging.
De vaseline die zo ontstaat, heeft niets meer te maken met het ruwe, zwarte en stroperige aardolieproduct waar het uit voortkomt. Na de verwerking heeft vaseline een geelachtige tot witte halfvaste structuur. Het verschil tussen gele en witte vaseline is dat witte vaseline minder verzadigde en aromatische minerale olie koolwaterstoffen (MOSH en MOAH) bevat. Dit zijn stoffen die mogelijk kankerverwekkend zijn en die de negatieve reputatie van vaseline deels verklaren.
Voor farmaceutisch en cosmetisch gebruik geproduceerde vaseline is echter een zeer zuiver product. De hoeveelheden MOSH en MOAH zijn in zowel gele als witte vaseline zo laag dat er geen gezondheidsrisico’s zijn bij het gebruik van vaseline. Dit is ook bevestigd volgens de EU-cosmeticaverordening, die de veiligheid van cosmetische ingrediënten garandeert. Vaseline is dus, in tegenstelling tot veel hardnekkige mythes, niet kankerverwekkend.
Hoe werkt vaseline op je huid?
Vaseline is een zogenaamd occlusief ingrediënt (Latijn voor ‘afdekken’ of ‘afdichten’). In zijn pure vorm sluit petroleum jelly de huid volledig af, maar dit gebeurt pas wanneer je het in grote hoeveelheden aanbrengt. Dat geeft vaak een zwaar en onaangenaam gevoel op de huid, waardoor je meestal niet de behoefte hebt om je hele gezicht met pure vaseline in te smeren. Wanneer vaseline of petrolatum echter als onderdeel van een huidverzorgingsproduct wordt gebruikt, profiteer je vooral van de positieve eigenschappen – zonder het plakkerige gevoel.
Wat doet vaseline voor je huid?
Vormt een beschermend laagje op je huid dat helpt af te schermen tegen schadelijke invloeden van buitenaf
Voorkomt vochtverlies via de huid (transepidermaal waterverlies) en helpt uitdroging te verminderen
Ondersteunt het herstel van je huidbarrière
Zeer goed verdraagbaar, zelfs bij een gevoelige huid
Ideaal bij een extreem droge, schrale of geïrriteerde huid – bijvoorbeeld bij barstjes of schilfers
Vaseline in huidverzorgingsproducten
Laten we eerlijk zijn: pure vaseline of petroleum jelly gebruik je het beste alleen gericht en tijdelijk – bijvoorbeeld op extreem droge of beschadigde plekjes. Het kan tijdelijk helpen om vochtverlies te minimaliseren. Maar voor dagelijks gebruik of langdurige verzorging is pure vaseline vaak niet ideaal.
Bij te intensief gebruik kan je huid zelfs week worden of juist verder uitdrogen. Bovendien voelt een dikke laag vaseline meestal niet prettig aan.
Daarom wordt vaseline in huidverzorging zelden puur gebruikt. In de meeste gevallen gaat het om petrolatum als onderdeel van een gebalanceerde formule. Verwerkt in een crème of zalf werkt petrolatum verzorgend, beschermend en vochtinbrengend – zonder de nadelen van pure vaseline.
Vooral in rijke formules zoals nachtcrèmes, herstellende balsems, wondzalven en crèmes voor extreem droge of gevoelige huidtypes is petrolatum vaak gecombineerd met actieve ingrediënten zoals glycerine, hyaluronzuur, squalaan of antioxidanten. Deze combinatie maakt de formule niet alleen effectief, maar ook comfortabel om dagelijks te gebruiken.
Extra: droge lippen ondanks lippenbalsem?
Je herkent het vast wel: je gebruikt trouw een lippenbalsem met petrolatum, maar toch lijken je lippen steeds droger te worden. En hoe vaker je smeert, hoe sneller je weer het gevoel hebt dat je het nodig hebt. Het lijkt wel een vicieuze cirkel – je kunt niet zonder, maar met krijg je ook geen echte verlichting.
De oorzaak? Dat is vaak het gevolg van een te eenzijdig en intensief gebruik van producten met een hoog gehalte aan vaseline of petroleum jelly. Zoals bij veel dingen in huidverzorging geldt ook hier: de dosis maakt het verschil. Wanneer je te vaak of te veel petrolatum aanbrengt, blokkeer je bijna volledig het natuurlijke vochttransport van je huid. Je kunt het je zo voorstellen: het water hoopt zich op in de huid, waardoor de huidbarrière opzwelt om het overtollige vocht kwijt te raken.
Het resultaat is een verstoorde huidbarrière die juist meer vocht verliest. En opnieuw aanbrengen van een lippenbalsem met veel vaseline biedt dan geen echte oplossing – je lippen kunnen zich simpelweg niet goed herstellen.
Dat wil echter niet zeggen dat vaseline of petrolatum slecht is voor je lippen. Integendeel: dit effect komt zelden voor en is meestal een teken van verkeerd gebruik. Combineer je petroleum jelly met hydraterende ingrediënten zoals hyaluronzuur of panthenol, dan kun je juist profiteren van de beschermende werking zónder dat je de huidfunctie belemmert.
Conclusie
Je huid kan vaseline niet actief opnemen of verwerken. De verzorgende werking van petrolatum is dan ook gebaseerd op een fysisch effect: vaseline vormt een beschermend laagje op je huid. Als je dit in de juiste hoeveelheid gebruikt, helpt deze film om vochtverlies tegen te gaan en krijgt je droge of zeer droge huid de kans om zich te herstellen.
Het beste resultaat bereik je wanneer vaseline niet puur wordt gebruikt – pure petroleum jelly kan weliswaar tijdelijk verlichting geven, maar is op lange termijn minder effectief. Kies liever voor een goed samengestelde verzorgingsroutine waarbij petrolatum wordt gecombineerd met andere hydraterende en huidversterkende ingrediënten. Zo profiteer je optimaal van de beschermende en vochtinbrengende werking van vaseline, zonder de natuurlijke balans van je huid te verstoren.
FAQ vaseline
Over de auteur
Dr. Sarah Schunter, biochemicus
"Wie begrijpt hoe cosmetische bestanddelen te werk gaan, zet de eerste stap richting een effectieve huidverzorging", aldus biochemicus Dr. S. Schunter. Ze vindt het als gepromoveerd biochemicus leuk om chocola te maken van de vaak cryptische lijsten met bestanddelen van huidverzorgingsproducten: wat zit erin en hoe werkt het. Zij is ervan overtuigd: met deze kennis kun je voor elk huidtype en elke toestand van je huid de juiste verzorging bepalen.
Andere aspecten van huidverzorging
Panthenol
Panthenol kan helpen om een stabiele huidbarrière te verkrijgen en om het vochtgehalte van je huid te verbeteren. Daarnaast staat panthenol ook bekend om zijn kalmerende effect.
Ceramiden
Ceramiden kunnen helpen om de huidbarrière te stabiliseren en hebben een positief effect op het vochtgehalte van de huid.
Neurodermitis
Neurodermitis is een chronische huidziekte waarbij acute en symptoomvrije fasen elkaar afwisselen. Hoe kan huidverzorging bij neurodermitis eruitzien? Alles wat je moet weten over verzorgende stoffen en huidverzorging.
Bibliografie
Lodén, Role of topical emollients and moisturizers in the treatment of dry skin barrier disorders. Am J Clin Dermatol. 2003;4(11):771-88.
Purnamawati et al., The Role of Moisturizers in Addressing Various Kinds of Dermatitis: A Review. Clin Med Res. 2017 Dec;15(3-4):75-87.
Lodén, Effect of moisturizers on epidermal barrier function. Clin Dermatol. 2012 May-Jun;30(3):286-96