• Vocht naar het voorbeeld van de natuur
• Zijn er bijwerkingen of irritaties? 
• Het effect van hyaluronzuur op de huid 
• INCI-informatie en soorten hyaluronzuur 
• Het gebruik van cosmetica met hyaluronzuur 

Hyaluron, of hyaluronzuur, is een stof van natuurlijke origine die ook voortdurend in ons lichaam wordt aangemaakt. Om precies te zijn is hyaluronzuur een keten van suikerbouwstenen met speciale chemische eigenschappen.

Een daarvan is het vermogen om water aan te trekken en te binden. Hyaluronzuur vormt zo een gelachtige substantie die bijvoorbeeld in gewrichten dient als een soort smeermiddel, onze ogen hydrateert en de huid een vol, elastisch en glad uiterlijk geeft.

Ondanks de toevoeging van het woord 'zuur' in de naam, wat zou kunnen wijzen op een irriterend effect, hoef je je geen zorgen te maken over bijwerkingen als je een huidverzorgingsproduct gebruikt dat hyaluronzuur bevat.

Integendeel: hyaluronzuur is een suikerverbinding die van nature in het lichaam wordt aangemaakt, waardoor het risico op allergieën, irritatie of overgevoeligheid extreem laag is. Het achtervoegsel 'zuur' is slechts een deel van de chemische naamgeving – niet alles wat 'zuur' wordt genoemd is automatisch irriterend of bijtend. 

In cosmetische producten wordt hyaluronzuur over het algemeen goed verdragen en is niet irriterend. Toch zijn er mensen die niet tegen sterk geconcentreerd hyaluronzuur kunnen, zoals dat vooral in serums voorkomt. Het resultaat: lichte irritatie, rode plekken of zelfs onzuiverheden.

In dit zeldzame geval van een allergische reactie op hyaluronzuur moet je stoppen met het gebruik van het product waar het inzit en je huid rust geven. Als je nog steeds je huid met hyaluronzuur wilt verzorgen, is het beter om een crème met een lagere concentratie hyaluronzuur te gebruiken in plaats van een sterk geconcentreerd serum.

Hoewel hyaluronzuur een natuurlijke stof is, wordt cosmetisch hyaluronzuur biotechnologisch geproduceerd met behulp van bepaalde micro-organismen. Het resultaat is hyaluronzuur met een hoge zuiverheidsgraad, dat wordt gebruikt in huidcosmetica vanwege zijn verzorgende eigenschappen:

• Krachtig waterbindend vermogen, dus hydraterend
• Verbetering van het vochtgehalte en de elasticiteit van de huid
• Huidverstevigend en gladmakend effect
• Ontstekingsremmende en antioxiderende eigenschappen
• Ondersteuning van wondgenezing en celgroei

De hoeveelheid van nature voorkomend hyaluronzuur in de huid neemt af naarmate je ouder wordt. Dat is een van de redenen waarom rimpels duidelijk zichtbaarder worden en de huid aan elasticiteit inboet. Het is dan ook niet meer dan logisch dat mensen dit tekort willen compenseren. Verzorgingsproducten met hyaluronzuur kunnen hierbij een ondersteunend effect hebben door rimpels optisch gladder te maken, de huid te hydrateren en de elasticiteit te verbeteren.

Het gaat hierbij echter alleen om een ondersteunende rol, omdat hyaluronzuur de huidbarrière niet volledig kan penetreren en niet doordringt in de huidlagen waar het werkelijke tekort bestaat. Het effect van hyaluronzuur is niettemin niet onbelangrijk, maar is in de meeste gevallen te danken aan de vorming van een laagje op de huid.

Trouwens:

Naast hyaluronzuur wordt ook collageen vaak genoemd in verband met anti-agingstoffen. In tegenstelling tot collageen is hyaluronzuur vooral een waterreservoir dat de huid vol en elastisch maakt. Collageen daarentegen, is ook een bouwsteen die van nature in het lichaam wordt aangemaakt. Deze stof zorgt echter niet zozeer voor elasticiteit, maar maakt de huid strakker en steviger.

Het cosmetische gebruik van hyaluronzuur en collageen heeft echter vergelijkbare effecten, zoals de vorming van een laagje, bescherming, hydratatie of het camoufleren van kleine rimpeltjes.

Om erachter te komen of een huidverzorgingsproduct hyaluronzuur bevat, is het de moeite waard om naar de ingrediëntenlijst (INCI) te kijken. Hyaluronzuur kan verborgen zitten achter verschillende ingrediënten:

• Sodium Hyaluronate
• Hyaluronic Acid
• Sodium Hyaluronate Crosspolymer
• Hydrolyzed Hyaluronic Acid
• Hydrolyzed Sodium Hyaluronate
• Sodium Butyroyl Hyaluronate
• Individuele bouwstenen van hyaluronzuur: Acetyl Glycosamine, Disodium Acetyl Glucosamine Phosphate

Alleen bij de laatste stoffen, die de belangrijkste bouwstenen zijn van hyaluronzuur, is de exacte grootte bekend. Als je naar de INCI-lijst kijkt en de andere ingrediënten ziet, is het niet automatisch duidelijk om welke vorm van hyaluronzuur het uiteindelijk gaat. Er wordt namelijk een onderscheid gemaakt tussen hoogmoleculair en laagmoleculair hyaluronzuur, afhankelijk van de lengte van de samengevoegde suikerbouwstenen.

Overigens wordt de moleculaire massa in de scheikunde niet in gram of kilogram gemeten, maar in dalton of kilodalton (kDa). Hoogmoleculair hyaluronzuur 'weegt' 1500 kDa en meer. 

Hoogmoleculair hyaluronzuur 

Hyaluronzuur met zo'n hoge moleculaire massa dringt niet door in de huid, maar vormt een doorlaatbaar laagje op de huid. Dit laagje is ook de reden voor het onmiddellijke en merkbare effect dat fijne lijntjes en rimpels glad worden gestreken.  

Een ander voordeel van dit laagje is het beschermende effect: de huid wordt beschermd tegen schadelijke stoffen en irritaties kunnen worden verlicht. Over het algemeen heeft dit type hyaluronzuur echter alleen effect zolang het op de huid blijft zitten. Zodra het product wordt afgespoeld, is ook het effect weg.  

Laagmoleculair hyaluronzuur 

In tegenstelling tot hoogmoleculair hyaluronzuur heeft laagmoleculair hyaluronzuur een kortere ketenlengte en daardoor een geringere moleculaire massa (minder dan 50 kDa). Toch dringt zelfs dit type hyaluronzuur niet duurzaam en volledig door in de huid, omdat de moleculaire structuur hiervoor nog te grof is.  

Niettemin heeft dit type hyaluronzuur, net als hoogmoleculair hyaluronzuur, positieve effecten op de huid en zorgt het ook voor een antioxiderend effect. De wetenschap gaat ervan uit dat alleen zeer laagmoleculair hyaluronzuur – met weinig suikerbouwstenen – echt in de huid kan doordringen (oligo-hyaluronzuur).

Korte of lange ketens: om het volledige spectrum aan effecten te benutten, moeten huidverzorgingsproducten de verschillende vormen en lengtes van hyaluronzuur voldoende geconcentreerd combineren. Vooral hyaluronboosters, serums, ampullen en fillers bevatten vaak hoge concentraties.

Naast een geschikt product is ook de wijze van toepassing van cruciaal belang. Idealiter breng je na het gebruik van sterk geconcentreerde hyaluronzuurproducten een moisturizer aan. Als er geen vocht wordt geleverd via huidverzorgingsproducten of door de luchtvochtigheid, dan onttrekt hyaluronzuur namelijk snel vocht aan de huid. Dan kan de huid gespannen aanvoelen.

Dit wordt vooral problematisch als de huidbarrière al aangetast is. Een zeer droge of gevoelige huid, of een huid die snel puistjes vormt, verliest bijvoorbeeld vaak bijzonder snel vocht.

Crèmes en moisturizers met hyaluronzuur zijn echter meestal zo samengesteld dat ze andere hydraterende stoffen bevatten en dus voldoende vocht leveren. Bovendien zijn de hoeveelheden hyaluronzuur lang niet zo groot.

Het menselijk lichaam is in staat om grote hoeveelheden hyaluronzuur te produceren. Dit is over het hele lichaam verspreid, vooral in het bindweefsel, tussen de cellen in (extracellulaire ruimte) en in het glasvocht van de ogen. Hyaluronzuur is ook onvervangbaar in de gewrichten, omdat het een bouwsteen is van kraakbeen en deel uitmaakt van de vloeistof in de gewrichten.

Hyaluronzuur vervult daarom verschillende taken in het lichaam:

• In het bindweefsel bindt het water, waardoor de huid er glad en vol uitziet.
• In de gewrichten verhoogt hyaluronzuur de viscositeit van het synoviaal vocht en zorgt zo voor demping en smering van de gewrichten.

De lichaamseigen productie van hyaluronzuur neemt af naarmate je ouder wordt. Dit kan resulteren in verschillende tekenen van veroudering: de huid wordt slapper en minder stevig, rimpels worden zichtbaar, maar ook gewrichtsproblemen kunnen het gevolg zijn van een verminderde productie van hyaluronzuur.

Hyaluronzuur wordt daarom niet alleen uitwendig gebruikt in de vorm van cosmetische verzorgingsproducten, maar ook steeds vaker inwendig. Bijvoorbeeld in het kader van esthetische schoonheidsbehandelingen, in de geneeskunde of als voedingssupplement.

De meest voorkomende toepassingen van hyaluronzuur buiten huidverzorgingscosmetica

Hyaluronzuur als injectie (filler)

Een crème of serum met hyaluronzuur wordt altijd op het oppervlak aangebracht. Hoewel ze allebei een verzorgend en ondersteunend effect kunnen hebben, kunnen ze niet concurreren met het gebruik van hyaluronzuur als filler.

Hyaluronzuur wordt letterlijk in de huid gebracht: gerichte injecties met hyaluronzuur in diepe huidlagen kunnen rimpels opvullen en volumeverlies compenseren – op plekken waar huidverzorgingsproducten met hyaluronzuur niet doordringen.

Het klassieke toepassingsgebied is de injectie van hyaluronzuur in gezichtsrimpels:

• het verwijderen van fronsrimpels
• het injecteren van nasolabiale of mentolabiale plooien
• het injecteren van kraaienpootjes, oogrimpels, donkere kringen of rimpels in de wangen
• het opvullen of gladmaken van rimpeltjes in de lippen

Behandelingen met hyaluronzuur kunnen ook worden gebruikt voor gezichtsmodellering:

• lipvergroting door het opvullen van de boven- en/of onderlip
• neuscorrectie zonder operatie
• kincorrectie of kinopbouw met hyaluronzuurinjecties
• opbouw en vormgeving van de wangen of kaaklijn
• gezichtscontouring met hyaluronzuur

Trouwens:

Terwijl injecties met hyaluronzuur voornamelijk worden gebruikt om bestaande rimpels of volumeverlies te corrigeren, gaat de behandeling met botox een andere weg.

Botoxinjecties worden voornamelijk gebruikt om de gezichtsspieren te ontspannen (spierverslapper). Dit voorkomt de vorming van nieuwe rimpels en de huid ziet er over het geheel genomen gladder uit. Bestaande rimpels kunnen niet of slechts in zeer beperkte mate worden gladgestreken met botox.

In de meeste gevallen reageren alleen kleine en oppervlakkige rimpels op botox. Diepe rimpels kunnen daarentegen alleen worden tegengegaan door hyaluronzuur te injecteren.

Hyaluronzuur in de geneeskunde

Niet alleen in de esthetische geneeskunde wordt hyaluronzuur gebruikt, maar ook in de conventionele geneeskunde. Als kraakbeen of gewrichten aangetast raken (artrose) bij het klimmen der jaren, door zware belasting of letsel, kun je kiezen voor een een hyaluronzuurtherapie.

Hyaluronzuur wordt daarbij in het aangetaste gewricht geïnjecteerd. Dit vermindert wrijving evenals gewrichtsslijtage en verbetert de demping tussen de gewrichten.

Bibliografie

Pavicic T. et al., Efficacy of cream-based novel formulations of hyaluronic acid of different molecular weights in anti-wrinkle treatment. J Drugs Dermatol. 2011 Sep;10(9):990-1000. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22052267

Poetschke J. et al., Anti-wrinkle creams with hyaluronic acid: how effective are they? MMW Fortschr Med. 2016 May 25;158 Suppl 4:1-6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27221554

Ke C. et al., Antioxidant activity of low molecular weight hyaluronic acid. Food Chem Toxicol. 2011 Oct;49(10):2670-5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21787831